Quy hoạch đô thị Việt Nam có lỗi thời?

Quy hoạch là một vấn đề quan trọng đối với mỗi quốc gia. Nó không chỉ giải quyết các vấn đề đầu tư, kinh doanh mà còn xử lý vấn đề đời sống, kinh tế, xã hội của người dân. Trong bối cảnh dân số tại Việt Nam gia tăng nhanh chóng và làn sóng di dân đến các đô thị thì quy hoạch đô thị ở Việt Nam đang theo mốt lỗi thời với nhiều khả năng không đáp ứng được nhu cầu.

Quy hoạch hướng tâm – ngày càng khó sống

Theo như nhận định của các chuyên gia, quy hoạch tại Hà Nội và TpHCM thuộc nhóm quy hoạch hướng tâm. Khi thiết kế quy hoạch xây dựng, người làm quy hoạch chọn khu vực trung tâm để phát triển trước, thường là công trình trung tâm như cung đình hoàng gia, tòa nhà tổng thống,…  rồi dần dần lan tỏa sang xung quanh. Điều này tạo thành một dạng đô thị như kim tự tháp. Khu vực trung tâm thường có hạ tầng tốt và chất lượng cao nhất, càng ra xa khu trung tâm thì nhà càng thấp và chất lượng quy hoạch giảm dần.

Quy hoạch TpHCM đang đối diện nhiều thách thức to lớn.

Ưu điểm của kiểu quy hoạch hướng tâm là quy hoạch dễ dàng hơn khi mà mỗi bản quy hoạch đều nhỏ và cục bộ, không cần nhất thiết phải đồng nhất với nhau. Cùng với đó, việc xây dựng cũng đơn giản hơn do không cần đồng bộ giữa những khu vực với nhau.

Tuy nhiên, tính thiếu đồng bộ này của quy hoạch hướng tâm chính là điểm khiến càng xây càng khó sống. Trong khi khu trung tâm ngày càng hoàn thiện và cao lên, dân cư đông và mật độ dân cư dày đặc hơn thì các khu vực xung quanh vẫn chưa hoàn thiện đủ về hạ tầng. Như vậy, khu trung tâm sẽ bị bóp nghẹt bởi hạ tầng yếu kém của các khu vực xung quanh. Hậu quả trực tiếp là các vấn đề dễ thấy ở những đô thị lớn như ngập nước, tắc đường, ô nhiễm,…

Bảng quy hoạch hướng tâm thủ đô Moscow (liên bang Nga)

Không chỉ như vậy, việc quy hoạch hướng tâm dẫn đến nạn đầu cơ bất động sản. Đặc biệt là bất động sản ở khu vực trung tâm vì tiềm năng tăng giá mạnh. Nhưng việc đầu cơ quá lớn khiến nhiều người có nhu cầu không thể tiếp cận được quỹ đất. Cuối cùng, tạo nên một hiện trạng buồn cười là đô thị phát triển, số căn hộ nhà cửa gia tăng nhưng số người không mua được nhà càng tăng nhanh hơn. Điều này gây mất cân bằng xã hội và rối loạn trật tự an ninh trong khu vực.

Quy hoạch đồng đều liệu có là giải pháp khả thi

Nhìn thấy hệ lụy của hình thức quy hoạch hướng tâm, nhiều người đề xuất loại quy hoạch đồng đều hay còn biết đến với tên gọi quy hoạch bàn cờ. Đây có thể là một giải pháp thay thế cho quy hoạch hướng tâm đã lỗi thời. Tuy nhiên, việc áp dụng nó vào thực tế lại là không dễ dàng.

Quy hoạch đồng đều đúng như tên gọi là hình thức quy hoạch dàn trải đều ở các khu vực. Đảm bảo rằng các khu vực khác nhau đều có mức phát triển hạ tầng và xã hội giống nhau. Như vậy, quy hoạch đồng đều sẽ giải quyết các vấn đề do sự tập trung dân số gây ra. Các hạ tầng điện, nước, giao thông cũng đồng bộ, thống nhất và hoạt động tốt hơn.

Tuy nhiên, đó là lý thuyết. Trong thực tế quy hoạch đồng đều cực kỳ khó làm. Đầu tiên, bản quy hoạch này sẽ cần một kiến trúc sự thật sự tài giỏi và có tầm nhìn. Không có một kiến trúc sư đủ tầm, quy hoạch đồng bộ sẽ là một sai lầm.

Quy hoạch đồng bộ cực đẹp ở Barcelona.

Kế tiếp, nó sẽ cần một sự thống nhất to lớn giữa toàn thể các ban ngành thực hiện. Một hoạt động xây dựng từ hạ tầng đến nhà cửa đều phải có một sự đồng bộ và nhất trí to lớn. Điều này là không hề dễ dàng. Nhiều thành phố đã thử loại quy hoạch đồng đều và thất bại bởi sự thiếu đồng bộ của các ban ngành.

Cuối cùng, quy hoạch đồng bộ sẽ cần một khoản chi phí cực kỳ lớn. Cùng với đó, nếu thành phố đã thành hình, nhiều khu vực sẽ phải phá bỏ xây lại cho phù hợp với bản quy hoạch mới. Đây chính là rào cản lớn nhất để quy hoạch đồng bộ đi vào thực tế.

Hiện nay, trên thế giới chỉ có thành phố Barcelona thực hiện thành công quy hoạch đồng bộ. Đa phần các thành phố khác vẫn là mô hình quy hoạch hướng tâm. Ở Việt Nam, quy hoạch này gây khó khăn không ít với đời sống người dân. Hy vọng rằng nhà nước sẽ có chính sách tháo gỡ khó khăn, cải thiện đời sống xã hội.

-T.N.T-

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *